Bắt đầu

Nhóm Bắt đầu đưa bạn từ một máy chưa có Elasticsearch đến một môi trường local có thể index, tìm kiếm và quan sát dữ liệu. Mỗi bài tập đều dùng cùng một luồng: khởi động dịch vụ, gửi request, kiểm tra response rồi ghi lại điều vừa học.

Mục lục

• Mục tiêu học tập
• Đối tượng và điều kiện tiên quyết
  • Kiến thức cần có
  • Chuẩn bị môi trường
• Chọn cách cài đặt
  • Docker Compose
  • Native trên Linux
• Lộ trình thực hành
  • 1. Khởi động Elasticsearch và Kibana
  • 2. Gửi request bằng Dev Tools
  • 3. Index document đầu tiên
  • 4. Viết truy vấn đầu tiên
  • 5. Khám phá sample data
• Quy ước khi dùng Dev Tools
• Xử lý lỗi theo một quy trình cố định
• Bước tiếp theo

Mục tiêu học tập

Kết thúc nhóm này, bạn có thể:

• phân biệt Elasticsearch (dịch vụ lưu trữ và tìm kiếm) với Kibana (giao diện quản trị và trực quan hóa);
• kiểm tra cluster có sẵn sàng hay chưa bằng một request REST;
• giải thích index, document, field và mapping ở mức đủ để tạo dữ liệu đầu tiên;
• gửi request từ Kibana Dev Tools và đọc các phần quan trọng trong response;
• tạo document, tìm document, cập nhật và xóa dữ liệu bằng Elasticsearch API;
• dùng match, term, bool, filter và range cho các truy vấn cơ bản;
• nạp sample data để thực hành Discover, dashboard và aggregation.

Mục tiêu không phải là thuộc mọi API. Mục tiêu là hình thành một vòng lặp có thể lặp lại: đặt câu hỏi → viết request → đọc response → kiểm tra giả thuyết.

Đối tượng và điều kiện tiên quyết

Nhóm này phù hợp với người mới làm quen Elasticsearch, developer muốn thử một search engine local hoặc người cần nền tảng trước khi học ingestion và production. Bạn không cần biết trước Lucene hay kiến trúc cluster phân tán.

Kiến thức cần có

Bạn sẽ học dễ hơn nếu đã biết:

• sử dụng terminal và chạy một lệnh trong thư mục dự án;
• đọc JSON với các cặp key–value và mảng;
• hiểu HTTP ở mức cơ bản: method như GET và POST, URL, status code và request body.

Ví dụ, GET /_cluster/health nghĩa là gửi method GET đến endpoint kiểm tra sức khỏe cluster. Phần sau dấu / là API path, không phải một file trên máy.

Chuẩn bị môi trường

Chọn một trong hai cách cài đặt ở phần kế tiếp. Sau khi hoàn thành, bạn cần truy cập được:

• Elasticsearch tại http://localhost:9200;
• Kibana tại http://localhost:5601;
• một terminal để xem log và trạng thái dịch vụ;
• trình duyệt hiện đại nếu muốn dùng giao diện Kibana.

Chọn cách cài đặt

Sơ đồ dưới đây giúp chọn điểm bắt đầu. Hai nhánh hội tụ ở cùng một bài Dev Tools, vì các request Elasticsearch về sau không phụ thuộc cách bạn cài dịch vụ.

Docker Compose

Chọn cài đặt bằng Docker Compose nếu bạn muốn một môi trường có thể tạo, dừng và xóa bằng lệnh. Đây thường là lựa chọn nhanh nhất cho workshop hoặc máy đã có Docker. Container cũng giữ các thiết lập cài đặt tách khỏi hệ điều hành host.

Hạn chế của cách này là bạn cần hiểu volume, log và network cơ bản của Docker. Dữ liệu có thể mất nếu bạn xóa volume theo hướng dẫn dọn dẹp, nên đừng dùng dữ liệu thật trong môi trường học tập.

Native trên Linux

Chọn cài đặt native nếu bạn dùng Linux, muốn học service systemd, đường dẫn cấu hình và log của một gói cài đặt trực tiếp. Cách này giúp bạn hiểu rõ hơn tiến trình chạy trên host.

Native đòi hỏi nhiều thao tác hệ thống hơn. Bạn phải tự theo dõi quyền file, bộ nhớ, service và cách gỡ cài đặt. Hãy dùng đúng phiên bản Elasticsearch và Kibana theo cặp được tài liệu cài đặt chỉ rõ.

Lộ trình thực hành

Đọc theo thứ tự dưới đây nếu đây là lần đầu bạn dùng Elasticsearch. Sau mỗi bài, giữ lại các request đã chạy thành công trong một file ghi chú; đó là “bộ kiểm tra khói” (smoke test — một nhóm kiểm tra nhanh) cho các lần khởi động sau.

1. Khởi động Elasticsearch và Kibana

Bắt đầu với Docker Compose hoặc native. Đừng chuyển sang request khi chưa xác nhận service đã sẵn sàng.

Một kiểm tra tối thiểu là mở http://localhost:9200 hoặc chạy request GET / trong Dev Tools. Response thành công thường có thông tin node và phiên bản. Nếu endpoint yêu cầu xác thực, dùng thông tin đăng nhập mà phương pháp cài đặt đã tạo thay vì tắt bảo mật một cách tùy tiện.

2. Gửi request bằng Dev Tools

Đọc Kibana Dev Tools để biết cách mở Console, chọn một request, chạy từng block và phân biệt request với response. Bài này cũng giới thiệu cách chuyển một request cURL sang cú pháp Console.

Từ đây, ưu tiên chạy request trong Dev Tools. Cách này giảm lỗi copy URL, hiển thị JSON dễ đọc và giúp bạn xem lại lịch sử request. Khi cần tự động hóa, bạn có thể chuyển cùng request sang cURL hoặc client chính thức.

3. Index document đầu tiên

Trong Index document đầu tiên, bạn tạo một index (không gian logic chứa các document), thêm vài document JSON và đọc lại chúng. Hãy quan sát _id, _source và mapping được tạo như thế nào.

Đây là mốc quan trọng: nếu chưa index được một document và kiểm tra được nó bằng GET, việc debug query sẽ dễ bị nhầm giữa lỗi dữ liệu và lỗi cú pháp.

4. Viết truy vấn đầu tiên

Sau khi có dữ liệu, làm theo Truy vấn đầu tiên. Bắt đầu bằng match_all để chắc chắn index có dữ liệu. Sau đó chuyển sang match cho văn bản, term cho giá trị chính xác và bool để ghép nhiều điều kiện.

Mỗi query nên trả lời một câu hỏi cụ thể. Ví dụ: “document nào có tiêu đề chứa elasticsearch?” khác với “document nào có trạng thái chính xác là published?”. Hai câu hỏi này thường cần hai loại query khác nhau.

5. Khám phá sample data

Cuối cùng, mở Sample data để nạp dữ liệu có sẵn trong Kibana. Discover cho bạn góc nhìn từng document; dashboard cho bạn góc nhìn tổng hợp; aggregation (phép tổng hợp) giúp đếm, nhóm hoặc tính toán trên nhiều document.

Sample data là cầu nối từ request nhỏ sang bài toán phân tích. Hãy thử thay đổi time range và lọc một field trước khi học các chủ đề nâng cao.

Quy ước khi dùng Dev Tools

Dùng các quy ước sau để request dễ đọc và kết quả dễ đối chiếu:

1. Mỗi request bắt đầu ở một dòng có method và path, chẳng hạn GET /movies/_search.
2. Đặt JSON body ở các dòng kế tiếp và dùng hai khoảng trắng để thụt lề.
3. Chạy từng request độc lập. Khi cần chạy nhiều request, ngăn cách chúng bằng một dòng trống.
4. Đọc "status", "error", "hits.total" và "hits.hits" trước khi xem các field chi tiết.
5. Ghi lại index và điều kiện query trong tên ghi chú. GET /_search và GET /movies/_search có phạm vi rất khác nhau.

Xử lý lỗi theo một quy trình cố định

Khi request thất bại, đừng đổi nhiều thứ cùng lúc. Kiểm tra theo thứ tự này:

1. Endpoint: service có đang chạy không? Mở localhost:9200 và localhost:5601.
2. Xác thực: response là 401 hoặc 403? Kiểm tra user, password và cách cài đặt đã chọn.
3. Tên index: lỗi index_not_found_exception thường có nghĩa index chưa được tạo hoặc bạn gõ sai tên.
4. Cú pháp body: dùng JSON hợp lệ, kiểm tra dấu ngoặc và đặt query đúng trong body.
5. Dữ liệu: chạy match_all hoặc GET /<index>/_count để tách lỗi query khỏi việc index đang rỗng.
6. Log: xem log Elasticsearch hoặc container khi lỗi liên quan bộ nhớ, cổng, quyền file hay khởi động.

Nếu lỗi vẫn còn, ghi lại request tối thiểu, status code, phần error.type, error.reason và cách cài đặt. Một báo cáo có đủ bốn thông tin này hữu ích hơn ảnh chụp toàn bộ màn hình.

Bước tiếp theo

Khi đã hoàn thành năm bước, bạn có thể chuyển sang Elasticsearch Core để học sâu hơn về dữ liệu, mapping và search. Nếu mục tiêu là đưa dữ liệu từ ứng dụng vào cluster, hãy tiếp tục với Data Ingestion.